Extreme Makeover

Ја создадовме Италија, сега треба да ги создадеме Италијанците.(пратеникот D'Azeglio, на првото заседание на италијанскиот парламент, 1861)

Властите во Приштина ја ангажираа познатата рекламна агенција „Сачи и Сачи“ за кампањата за глобалната прослава по повод втората годишнина од прогласувањето на независноста на Косово. Вредноста на кампањата под името „Косово -Млади Европејци“ изнесува 5,7 милиони евра, а спотот во траење од 60 секунди со кој земјата се промовира како најмладата европска држава се емитува на светските телевизии“.

Ете така тоа некако се прави. И не боли, како што може да се види. Владата на Косово им држи лекции на своите соседи по транспарентност на јавни кампањи од општ интерес за самите граѓани. Како што во самата кампања се нарекува себе си, „најмладата европска држава“, се обидува да привлече внимание на светската сцена, а со тоа можеби и инвестици и развој на својата урнисана економија.

По војните во поранешна Југославија, Босна и Херцеговина беше најмладата европска држава. Како и другите, така и ние, бевме сведоци како Босанците грчевито се бореа и трудеа низ тегобниот процес на градење на нацијата да ја здиплат, колку-толку парчосаната и опустошена земја.

По нив, како најмлада европска земја се појави Црна гора, по референдумското изјаснување за независност од Србија. Србија со Тадиќ почна да се редефинира како Европска Србија. Црногорците пак почнаа, како што е ред, во градењето на својата нација, сега во друга рамка, во независна Црна Гора, по европски урнек. Земја која својот идентитет ќе го дефинира и гради во контекст на млада европска држава.

По Црна гора, пред точно две години (-1 ден), на сцената на европски држави се појави Косово. Се разбира, Србија има што да каже на оваа тема, но за мнозинството земји од ЕУ и од регионот, Косово е суверена земја, па во држ-не дај околности, сепак се издвои како најмлада земја која тргна на патот на градење на нова косовска нација.

Ех, и кога мислевме дека градењето на нациите, во контекст на распад на поранешни држави и осамостојување на нови, завршува тука некаде со Косово, ете ти ја и Македонија, која има(ла) да каже нешто и на оваа тема.

Седиш, читаш, сурфаш, гледаш како историјата бавно си тече пред себе, и оп-стоп одеднаш гледаш како се случува следната сцена: доаѓа 18-годишната Македонија, бледа, исфрустрирана, тотално незадоволна од себе си, од својот изглед и како другите ја доживуваат, и мтрва ладна се пријавува за шоуто „Еxtreme makeover“. Онака одбрусуе „Исправи бе носов, намали воа ушиве, стај троа силикони напред, стегни задников, ма све ми напрај да бидам топ!“ И сега ние нешто во некоја си 2014, или која и да е, како во оние заклучни сцени на ова шоу, кога „редефинираната“ убавица чека зад завеса, сите сме испонаредени и ја чекаме да се појави новата мома Македонија и да и се изнагледаме како се променила, разубавила, подмладила!!!

Вака, или онака, со радикалните хируршки резови во своето ново поимање на националниот идентитет, имиџ пред земјите од регионот, Европа, и светот, пластични операции и липоскуции на својот изглед, Македонија се’ повеќе оди во правец на второ (second edition) пост-југословенско градење на нацијата. Ако на сиот овој процес на, да го наречеме, „радикално ре-дефинирање на идентитетот“, се погоди и ново име (се надеваме само) за меѓународна употреба, Македонија се соочува со високо-веројатна реалност да стане „нај-најмладата држава во Европа“. Можеби ние првично тоа и нема да го доживуваме така, но во очите на другите (а тие ни се многу важни, нели, поважни и од тоа што мислиме самите за себе си) ќе увидиме дека во контракција на овие два процеси („редефинирање“ + „ново име“) сакале-нејќеле, ќе добиеме статус на гланц нова нација.

Е сега колку овој процес ќе ни се допадне, тешко е да се претпостави. На некои ќе им се допаѓа „новата“ Македонија, со ново „extreme make over“ лице, иако е со исти истрошени внатрешни органи и прилично лоша крвна слика.

Ваквата „нова“ Македонија ќе биде нивно „пост-транзиционо чедо“. Другите од нас, со право или неправо, ќе се бунат, нема да прифатат, итн., но соочени со власт која не сака да слуша различни ставови, а камо ли да ги земе предвид (ономатопејско „ха-ха“), тешко дека може да сменат нешто повикувајќи и користејќи ги инструментите на право и правда.

Може само да се согледа парадоксалноста на тн. процес на „антиквизација“ (што и да значи тоа) и „нај-најмладата земја“ во Европа. Наместо генерирање на некаков веродостоен имиџ на „древна земја со свои курназ длабоки корени“, стаписано ќе се соочиме со туѓата перцепција за себе си како најтазе „nation building" процес во Европа. А внатре секако ќе се „испокараме“ што се случува. Секоја можност за некаков консензус околу реалноста која ја живееме, ќе биде разбиена на парчиња од нонсензусот на партиски пинг-понг прес-конференции, црни кампањи по медиумите, и расправање кој функционер и партиски великодостојник каде се испокакал негде во периодот 1998 -2004 година.

Разградувајќи го сето претходно, колку и да е сиво, транзиционо, сомнително и не ни е по ќеиф, разградуваме дел од утврдениот идентитет. Ако се гради се’ од ново, рутинската колатерала е дека немаш ништо што ќе ти остане. Ако самиот не признаваш ништо пред себе, како да очекуваш тој другиот утре што по тебе ќе дојде да те почитува? Замисли сега реални македонски ирационални сценарија: велелепна си некоја градба, која и да е, која чинела десетици милиони евра, некој од политички инает и реваншизам ќе ја направи магацин за сокови.

А најлошиот дел за крај: овој редефинирачки „nation rebuilding“ проект не само што е политички, тој е исклучиво моно-етнички, тој нема никаква инклузивност на другите заедници (етнички, верски, социјални..) и за жал носи со себе ала-ЦЕРН разградувачки потенцијал до атомското ниво на нацијата. Тој ризик е реален, кој не го гледа тоа, или не сака да го види, нема проблем со различен став или мислење, туку со самата реалност.

Слики: Bast