Југославија

Уставниот суд на република Словенија донесе пресуда против именување на улица во Љубљана според Тито, со образложение дека тој е претставник на југословенскиот тоталитаризам. Но, дали имало тоталитаризам во Југославија? Овој текст се обидува да одговори на тоа прашање.

Југославија несомнено беше лоша држава, од која сакаа да побегнат сите освен оние кои немаа каде да отидат (Босанците, затворени во европскиот шпајз) или немаа како да побегнат (Македонците, опкружени со бугарско-грчко-албански соседи кои едвај чекаат да ги проголтаат).

Преку споредувањето со Југославија, кое го повторува од едно советување до друго и од едно интервју до друго, словенечкиот економист Јоже Менцингер веќе една година ја црта најцрната можна иднина на Европската унија.

За одлуките на АСНОМ може да се каже дека се многу блиски на основната декларација на големата Француска револуција во однос на човековите права за што е донесена посебна декларација. Во неа се набележани сите оние права кои се повторени во уставот од 1991 на самостојна Република Македонија.

Југословенскиот простор со векови бил длабока провинција. Слабо населена и беспатна периферија на две царства. Овде сè доцнело, од железничките пруги до книжевните трендови. Зад ова тврдење не стојат ни презир ни самосожалување.

Сакам да обрнам внимание и на еден сосема друг аспект на распадот на СФРЈ, да го наречеме - културолошки. Данило Киш, на пример, уште во почетокот на седумдесеттите години пишуваше за јасната поврзаност помеѓу колективистичкото мислење и партикуларистичкиот национализам.